Satın alım, miras kalması, bağış veya herhangi bir yasal yol ile kazanım gerçekleştirilmesi bir menkul veya gayrimenkul üzerinde hak sahibi olunmasını sağlar. Eğer kişi hak sahibi olduğu menkul veya gayrimenkulde bu hak veya sorumluluklarını isteyerek terk ediyorsa, bunu yasal bir çerçevede gerçekleştirebilir. Bu durumda haklarından feragat ettiğini gösterecek şekilde bir feragatname düzenlenmesi gerekir.
Feragatname Nedir?
Feragatname, bireyin sahip olduğu hak, sorumluluk veya
taleplerden kendi isteği ile vazgeçtiğini gösteren yasal belge anlamına
gelmektedir.
Bireysel bir işlem gerçekleştirilirken veya ticaret
sırasında bazı faktörler göz önünde bulundurularak feragatnameler özellikle
kullanılırlar. Örneğin; herhangi bir bankada ticari bir sözleşme imzalarken,
bir gayrimenkul
alım satımı yaparken veya spor ile ilgili bir etkinliğe katılırken birçok
noktada kurum ve kuruluşlar bireyler ile aralarında veya bireyler kendi
aralarında feragatname gibi yasal bir yöntemden yararlanabilir. Çünkü
feragatname bazen işlemlerin daha hızlı ilerlemesini sağlarken bazen de
problemlerin önceden engellenmesini sağlayabilmektedir.
Temel bir çerçevede bakıldığında feragatname hukuki bir yapıya sahiptir ve yazılı bir belge olarak ispat içerir. Bu belgenin hazırlanmasında mutlak bir şekilde özgür irade koşulu yer alır ve örneğin, bir araç devri ya da miras işlemlerinin yapılmasında pratik olarak çok sık kullanılır. İlerleyen vadede karşılaşılabilecek problemleri engelleyebilen bu belgeler karşılıklı bir şekilde bir hak ya da sorumluluktan vazgeçildiğini ve bunun nasıl bir hukuki sonuç ortaya koyacağını gösterir.
Feragatname Özellikleri
Hukuki açıdan bakıldığında feragatname çok önemli bir
bağlayıcılık ve sonuç ortaya koyar. Çünkü birey bir feragatnameyi hazırlayarak
ıslak imza altına alırken, hazırlanan bu belgenin kapsamını, vazgeçilen
hakları, hangi sorumlulukların ortaya çıktığını net bir şekilde bilerek işlem
yapar. Zira bu çerçevede de çok geniş bir kullanım alanı bulunan feragatname
doğru bir dille hazırlanır. Çelişkili, yanlış veya eksik ifadeler ilerleyen
zamanda hazırlanan belgenin sorun ortaya çıkarmasına ve anlaşmazlıklara neden
olabilir.
Feragatname günümüzde değişen alanlarda kullanılabilirken,
örnek olarak aşağıdaki çeşitlerinden bahsedilebilir.
- Spor etkinlikleri ve
faaliyetlerinde sporcuların veya görev alan personelin yaralanma ya da
herhangi bir hasar ile karşılaşma ihtimali yer aldığı için organizasyonun
bu noktada sorumlu olmayacağını gösterecek şekilde amatör veya profesyonel
olarak katılımcılardan bir feragatname talep edilebilir.
- Miras hukukunda çok geniş
bir çalışma yapısı yer alırken, mirastan feragat sözleşmesi mirasçının
kendisine müteveffa sonrasında doğan haklarından vazgeçmesi için bir belge
düzenlenir. Bazen doğabilecek borçların önüne geçebilmek bazen bu hakları
istememek ya da karşı çıkmak gibi durumlarda feragatname
gerekebilir.
- Tıbbi anlamda da örneğin
bir ameliyat öncesinde ameliyatın risklerini ve karşılaşılabilecek
komplikasyonları bildiren bir belge hastaya sunulurken, hasta imzaladığı
belge ile bir tıbbi feragatname vermiş olur.
- Ticari işlemlerde örneğin
internet alışverişlerinde veya emlakçılık sözleşmeleri gibi birçok noktada
da bazı riskler göz önünde tutularak güvenli bir işlem açısından ticari ve
hizmet sözleşmesi feragatnameleri imzalanabilir.
Çeşidi ne olursa olsun feragatname hukuki süreçlerde anlam oluşturabileceği için resmi bir yazılı belgedir ve yargı sürecinde kullanılabilir. Bu neden ile eksiksiz ifadeler ile hazırlanması, açık, anlaşılabilir ve ıslak imzalı olması talep edilir. Taraf ve taraflar tarafından imzalar atıldıktan sonra geçerliliği yıllarca devam edebilir.
Feragatname Geçerlilik Şartları
Feragatnamenin yasal anlamda geçerlilik oluşturabilmesi
açısından öncelikle irade beyanı ve ehliyet sahibi olmak ön planda bulunur.
Yani herhangi bir hakkından örneğin sahip olduğu gayrimenkulden feragat eden
kişi yaptığı bu eylemin sonuçlarını ayırt edecek akli melekelere sahip
olmalıdır. Aynı zamanda da bu iradeyi özgür ve bilinçli bir şekilde yani bir
tehdit ya da baskı altında kalmadan verebilmelidir.
Feragatname sadece sözde kalması ile geçerlilik oluşturmayan genellikle yazılı bir şekilde hazırlanması gereken bir belgedir. Çünkü özel veya tüzel kişiler arasında sözlü bir şekilde herhangi bir hak ya da sorumluluktan feragat edilmesi beyan edildiğinde yeterlilik oluşturmayıp, yazılı şekil aranırken; özellikle de mirastan feragat gibi durumlarda mutlaka noter onayı koşulu dahi yer alır. Ayrıca hukuki anlamda da feragatnamenin bir geçerlilik oluşturması için ahlaka aykırı olmayacak şekilde hukuken konu olabilecek ve kişilik hakları gibi feragat edilemeyecek durumlardan yana olmayan yazılı belgeler hukuki nitelik taşıyabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Feragatname ne anlama gelir?
Feragatname, bireyin sahip olduğu bir hak, sorumluluk veya
istekten bilinçli olarak vazgeçtiğini ortaya koyan yazılı bir belgedir.
Tapuda feragat nedir?
Gayrimenkul hak sahibinin hakkını devir veya satış gibi bir
işlem oluşturmadan hukuki olarak kendi iradesi ile sona erdirmesidir.
Feragatname iptal edilebilir mi?
Feragatname özellikle hukukta kesin sonuçlar doğururken,
yasal bir sonuç elde edildikten sonra feragatten dönülmesi mümkün olmamaktadır.
Geçerli bir feragattan dönmek mümkün olmasa da irade dışında yani baskı, hile
veya tehdit ile feragatname alındığında ya da bir eksiklik ile belge
hazırlandığında noter onaylı olsa dahi feragatname iptal edilebilir.
