Bir mülkiyetin tamamen yasalara uygun bir şekilde bağımsız ve ilk defa elde edilmesi aslen iktisap olarak ifade edilir. Bu kazanımda bir gayrimenkul mevzubahis olabileceği gibi bir av hayvanı veya ortaya koyulan bir sanat eseri ana konuyu oluşturabilir. İktisap, mülkiyet kazanma anlamına gelirken; hukukta da aslen ve devren şeklinde ifade edilir ve aslen iktisap nedir sorusu için ilk olarak kazanım en net ifade şeklinde belirtilebilir.
Aslen iktisap nedir?
Herhangi bir mal veya gayrimenkul üzerinde başka hiç kimse ile alakası olmadan yani hiç kimse tarafından sahiplenme gerçekleştirilmeden ilk defa direkt kazanım elde edilmesi aslen iktisap olarak ifade edilir.
Aslen iktisabın en temel ayrıntısı, bağımsız bir kazanım bulunmasıdır. Yani örnek olarak daha önce üzerinde hiçbir yapılaşma bulunmamış bir arsada zaman aşımı ile beraber bir çiftçi yıllar boyunca çiftçilik yaparak bu toprağı değerli hale getirebilir. Bu durumun sonucunda zilyetlik yolu ile iktisap sağlanabilir. Yani bu durumda kazanım elde eden yeni hak sahibinin herhangi bir kişiye borcu ya da yükümlülüğü bulunmadan ilk defa hak sahibi olması ele alınır.
Mülkiyetin aslen iktisabı nedir?
Aslen kazanım yani orijinal kazanım özellikle mülkiyet üzerinde daha önce herhangi bir kişiye ait olmamış bir gayrimenkulün direkt olarak bir kişiye ait olması durumudur. Mülkiyetin aslen iktisabı aşağıda sayılabilecek yöntemler ile gerçekleşebilir.
- Zaman aşımı yolu ile aslen iktisap
- Miras yolu ile aslen iktisap
- Zilyetlik yolu ile aslen iktisap
- Yeni arazi oluşumu ile aslen iktisap
Zaman Aşımı Yolu İle Aslen İktisap
Zaman aşımı, belirli bir süre boyunca bir gayrimenkul üzerinde hakkın kullanılmaması sonrasında ortaya çıkan bir hak sona erişidir. Hakkın sona ermesi ile birlikte öngörülen süre dolduğunda Medeni Kanun 713. madde çerçevesinde başka bir kişi gayrimenkul üzerinde 30 yıl zilyetlik sürdürürse, gayrimenkulün sahipliği de zilyet olan kişiye geçecektir.
Miras Yolu İle Aslen İktisap
Miras, vefat eden kişinin vefatı sonrasında sahip olduğu tüm malların ve gayrimenkullerin yasalara ve vasiyetname gibi ayrıntılara bağlı olarak başka kişilerin sahipliğine geçmesidir. Gayrimenkuller miras yolu ile aslen iktisap edilirken, miras bırakan kişi vefat ettiğinde mirasçılar paylarını mirasa veya vasiyete göre iktisap eder.
Bir gayrimenkulün miras vasıtasıyla iktisabının gerçekleşmesi için miras bırakacak veya vasiyetname veren kişinin vefatı en önemli koşuldur. Müteveffanın malları bu sayede mirasçılar arasında paylarına göre dağıtılırken aslen iktisap sağlanır.
Zilyetlik Yolu İle Aslen İktisap
Zilyetlik kavramı bir şey kullanma, ondan fayda elde etme ve tasarruf sağlama yetkisi anlamına gelen yasal bir kavramdır. Gayrimenkullerde de zilyetlik ile aslen iktisap elde edilirken, öncelikle iyi niyetlilik ve süreklilik koşulu aranır. Zilyetlik kazanılmasında iyi niyet başka bir kişiye ait olduğunu bilmeden veya bilecek durumda olmadan gayrimenkulü kullanma ve süreklilik de kesintisiz bir şekilde Medeni Kanuna göre taşınır mallarda 10 yıl ve taşınmazlarda 30 yıl kullanımı sürdürme gerekliliği yer alır. Bu sayede taşınmazlarda zilyetlik yolu ile aslen iktisap sağlanır.
Yeni Arazi Oluşumu İle Aslen İktisap
Bazı bölgelerde deprem, sel, bir akarsu yatağının yolunu değiştirmesi gibi noktalarda yeni bir arazi doğarken bu arazinin sahibini belirlemede aslen iktisap yöntemi kullanılabilir. Herhangi bir kişinin arazisinin sınırlarında bulunmayan bağımsız bir bölgede bu tarz bir yeni arazi oluşumu gerçekleştiğinde sahibi bulunmayan bu arazinin mülkiyeti ile aslen iktisap sağlanır.
Aslen İktisap Neler Sağlar?
Aslen iktisap sahip olunan yeni gayrimenkul veya mal üzerinde kullanım hakkını sürdürme bu menkulü kiraya verme, satış sağlayabilme ve üzerinde fayda elde edecek şekilde faaliyette bulunma hakları sağlar.
Aslen iktisap nedir konusunda verilen cevaba istinaden daha önce sahiplenilmemiş veya sahibi tarafından kullanılmadığı için boş bırakılmış bir gayrimenkul üzerinde sahiplenilme oluşturulması anlamına gelir. Sahiplenilmiş ve zilyetlik oluşturulmuş bir arsada da inşaat yapılabileceği gibi tarım yapılabilir veya bir tarlada hayvancılık gibi faaliyetler yapılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Miras aslen iktisap oluşturur mu?
Miras yolu ile devralınan mallar direkt olarak kişinin payına göre sahiplendiği bir gayrimenkul ve mal anlamına geldiği için aslen iktisap elde edilir.
İşgal ile aslen iktisat olur mu?
Taşınmazlarda aslen veya devren sahiplik elde edilebilirken, işgal bu yollardan biri değildir.
Bir gayrimenkulün aslen kazanılması nedir?
Gayrimenkullerde aslen iktisap yani orijinal kazanım herhangi bir kişinin hak ya da rızası bulunmadan ilk defa kazanım elde edilmesidir.
