Türk Medeni Kanunu’nda özel mülkiyet ile ilgili değişen birçok kavram yer alırken, zilliyet tapu bunlardan biri olarak bilinir. Çoğu kişi bu kavramı mülk sahibi olmak ile aynı zannetse de aslında zilyetlik farklı bir sahiplik ya da hak olarak ifade edilir. Özellikle de bir gayrimenkule sahip olmadan onu kullanma açısından hak elde etmek anlamına da gelir.
Zilliyet Tapu Nedir?
Zilyetlik bir gayrimenkul veya bir eşya üzerinde sahiplik oluşturmadan
tasarruf ve kullanım hakkının bulunması anlamına gelir. Bu durumda zilliyet
tapu tapuya yani gayrimenkule sahip olmasa da kişinin bu gayrimenkulü kullanma
ve koruma hakkını elde etmiş olması anlamını oluşturmaktadır.
Zilyetlik kavramı herhangi bir menkul ya da gayrimenkul
değer üzerinde fiilen hakimiyet elde edilmesidir. Yani sadece taşınmazlar değil
taşınır mallar üzerinde de aynı kavram kullanılabilirken, özellikle gayrimenkul
hukuku açısından bakıldığında tapusuz bir taşınmaz veya fiilen kullanılan bir
tapu için değişen anlamlar yer alır. Örnek olarak tapusu komşunuzda bulunan bir
tarla üzerinde yıllar boyunca sebze yetiştiriciliği yaptığınızda bu taşınmazın
tapusuna sahip olmasanız da taşınmaz dahilinde zilyet konumuna ulaşırsınız. Bir
taşınmazda zilyet konumunda bulunmanız da önemli hukuki sonuçlar ortaya
çıkarır.
Zilliyet tapu bir tapu türü veya bir tapu tescil çeşidi olarak ifade edilmez. Çünkü tapu bir senet olmak ile birlikte herhangi bir gayrimenkulün mülkiyetinin kime ait olduğunu ispat eden resmi bir evraktır. Ancak zilliyet kavramı ise mülkiyetten çok kullanım hakkı anlamına gelirken, tapusu bulunmadan bir gayrimenkulü aktif olarak kullanan birey anlamı oluşturmaktadır. Hukuk açısından bu mantık gayrimenkul üzerinde zilyetlik hakkının yer aldığını ve fakat mülkiyetin başka bir şahsa ait olduğunu gösterir.
Zilliyet Tapu ile İlgili Tüm Detaylar
Eğer zilliyet tapu ne
demek cevabında ifade edilen tapu sahibi olunmadan tapulu gayrimenkul
üzerinde kullanım hakkı elde edilmesi tanımı göz önünde tutulursa, zilliyet ile
tapu arasında net bir farkın bulunduğu görülebilir. Bu konudaki en önemli detay
tapunun taşınmazın sahipliğini gösteren resmi belge olduğu ve zilyetliğin ise
tapuya sahip olunmadan kullanma hakkına sahip olunduğudur. Bilhassa kadastro
tespiti gerçekleştirilmemiş ya da mülkiyet olarak devredilmemiş gayrimenkullerde
bu durum çok sık ortaya çıkarken, genellikle hazine arazilerinde tarım,
hayvancılık ve yetiştiricilik yapan kişilerin elde ettiği fiili hakimiyet
zilyetlik anlamına gelir.
Türk Medeni Kanunu çerçevesinde 973. madde gereği ifade
edildiği üzere bir menkul ya da gayrimenkul üzerinde fiilen hakimiyet kurulması
kişiye zilyetlik kazandırır. Yani tapu kayıtlarında gayrimenkul kime ait olarak
görülürse görülsün, zilyetlik ortaya koyan şahıs bu gayrimenkulü aktif bir şekilde
kullanıyorsa kanun nezdinde bu kullanımın süresi ve türüne göre değişen hukuki
sonuçlar ortaya çıkar. Bu anlamda da zilyetlik 2 şekilde birbirinden aşağıdaki
tanımlar ile ayrılır.
- Eğer kişi bir gayrimenkul
üzerinde doğrudan hakimiyet kurarsa yani kendi evini ikamet olarak
kullanıyor ya da kendi tarlasını ekip biçiyorsa asli zilliyetlik anlamına
gelir.
- Fer’i zilliyetlik
durumunda ise bir gayrimenkulün kullanım hakkının asli zilyet tarafından
verilmiş rıza ile birlikte gerçekleştirildiği yani bir evin kiralanması
ile kiracının zilyetlik etmesi durumudur.
Zilliyet tapu kavramında özellikle akla gelen en önemli örneklerden birisi herhangi bir gayrimenkulün kiralanması veya bir hazine arazisinde tarım gibi bir faaliyet gerçekleştirilmesidir. Bu tip tapularda gayrimenkul alışverişinin yapılıp yapılmayacağı, kişinin tamamen kendi tercihine bağlı olarak ortaya çıkarken, bir gayrimenkul satın alımında özellikle arsa gibi taşınmazlarda verilen bu tip bir tapu arsanın kullanımını yani kullanım hakkının kime ait olduğunu gösterir.
Zilliyet Tapu Mülkiyet Kazandırır Mı?
Kişinin bir gayrimenkul üzerinde belirli bir süre ile
birlikte zilyetlik gerçekleştirmesi, kazandırıcı zaman aşımı kavramını ortaya
çıkarırken; bu durum ile birlikte mülkiyet kazanması imkanı
bulunmaktadır.
Zilliyet tapu bir bireyin bir gayrimenkul üzerinde kullanım hakkı elde ettiğini gösterirken, bu durumu tanık beyanları, bilirkişi raporları, video ve fotoğraf gibi görseller ve resmi belgeler ile ispat edebilir. İspat durumunda kamu arazileri hariç tutulmak üzere özel mülkiyetteki tapulu mallarda 10 yıl süre kesintisiz bir şekilde tapusuz bir taşınmazda zilliyetlik sağlanması mülkiyet kazanma hakkı doğurabilir. Kazandırıcı zaman aşımı anlamına gelen bu durumda zilyet gayrimenkulün sahipliğini elde etme hakkı kazanabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Zilliyet tapu ne demek?
Arsa gibi gayrimenkullerde sahip olma yerine kullanım
hakkını ispat eden tapu benzeri evraktır.
Zilliyet tapu alınır mı?
Resmi olarak tapu özelliği ortaya koymamak ile birlikte
tapusu olmayan bir gayrimenkulde kullanım hakkını ortaya koyarken, bu tip bir
tapu alınabilir.
