İmar Planı Nedir?

Bir toprak parçasının inşaat alanı olarak kullanılabilmesi için öncelikle bir planlama sayesinde kullanım özelliklerinin belirlenmesi gerekir. Bu belirlemelerin gerçekleştirilmesi yerel yönetimler tarafından imar verilmesi sayesinde sağlanmaktadır. Yani şehir içerisinde veya taşradaki herhangi bir arazi belirli kurallara göre incelemelerden geçirilerek yapılaşmaya açıldığında bu bölge için imar planı oluşturulur. Sonrasında konut veya ticari alan imarı verilmiş arsa üzerinde artık yapı inşaatı yapılması mümkün hale gelir.

İmar Planı Nedir? 

İmar, bir konumda yaşamın gerçekleşecek şekilde değişim sağlanması açısından bu konumun bayındırlaştırılması yani kentleştirilmesi anlamına gelmektedir. Bu durumda imar planı kavramı da özellikle şehir çalışmaları içerisinde yeni yaşam alanları oluşturma ile ilgili geliştirilmiş bir kavramdır. Ülkemiz sınırlarında bir arazinin imar edilmesi yani bayındırlaşması için çevre kuralları ve yasalara uygun bir şekilde imar planı hazırlanır. 

İmar planı, bayındır hale getirme sağlanacak bir toprak parçası üzerinde yerleşim ve yaşam için oluşturulacak alanlara ait oluşturulan yeni bir harita çeşididir. Sınırları belli olan bir yerleşim konumu göz önünde tutularak bu konum içerisinde ortak kullanım alanları, yol ya da sağlık ocağı gibi birçok yapı tespit edilir ve bir imar planı ortaya çıkarılır. Bu noktada da imar yönetmeliği üzerinden çalışma gerçekleştirilir. 

İmar planı bir kadastro haritası üzerinde arazinin nasıl kullanılacağını, nüfusa göre arazi tiplerini, ulaşımın nasıl sağlanacağını, yerleşim bölgelerinin konumların, kullanım özelliklerini ve değerlerini gösterir. Plan hazırlıkları şehir plancıları kontrolünde mimarlar, jeoloji mühendisleri, sosyologlar ve peyzaj mimarları gibi uzman bir ekip tarafından sağlanır. Bu ekip tüm çalışmaları yerel yönetimler ve kamu kurumları ile birlikte yürütürken, hazırlanan planlar elde edilen tüm veriler ile hazır bir hale getirildiğinde il meclisleri tarafından onaylanır ve yürürlüğe alınır.

Nasıl bir ölçek ile hazırlandıklarına ve detaylarının ne olduğuna göre planlar birbirleri içerisinde farklı çeşitlere de ayrılır. Ana olarak bahsedilebilecek çeşitler arasında da aşağıdaki türler yer alacaktır.

• Uygulama imar planı 
• Mekansal strateji imar planı
• Çevre düzeni planı
• Nazım imar planı

Dört farklı çeşit ile birlikte bahsedilen bu planların her biri ayrı bir amaç ile ve kentlerde farklı bir düzenleme mantığı ile uygulanır. Bu uygulamalar kentleri yaşanabilir ve yerleşimde kolaylık sağlanabilir bir hale ulaştırır. Plan çeşitleri içerisinde öncelikle nazım imar planı ön planda tutulmalıdır ve incelenmelidir. Çünkü 1/5000 gibi ölçekler ile hazırlanan nazım plan, özellikle uzun yıllar boyunca kentin nasıl bir imar ile şekille düzenleneceğini belirler. Kentlerde ve hatta bir kasabada dahi ilerleyen yıllarda nüfus artışı olabilir, daha büyük kamusal alanlara ihtiyaç duyulabilir ve özellikle büyükşehirlerde bu tip planlar büyük önem arz etmektedir.

Uygulama İmar Planı Nedir? 

Bahsedilen çeşitler içerisinde ilk olarak uygulama imar planı üzerinde durması ile bu kavramın açıklanması sağlanabilir. Eğer nazım imar planı 1/1000 ölçek dahilinde hazırlanırsa, bu plan türü uygulama imar planı olarak adlandırılır. Genellikle kentlerde ilçe belediyelerinin hazırladığı bu planlar, uygulanacak bölgenin içerisindeki yoğunluğu, yolları ve yapı bölgelerini göz önünde tutar. Özellikle yatırımcı açısından bakıldığında gayrimenkul noktasında arsa yatırımları için incelenmesi gereken planlardır. 

Uygulama imar planı sayesinde mevzubahis bir arsa üzerinde nasıl bir inşaat yapılabileceği net bir şekilde ifade edilir. Küçük bir ölçüye sahip olduğu için genellikle bölgede yaşayan halk tarafından imar planında bölgedeki sosyal tesis, okul, hastane veya park gibi noktaların hangi konumda yer alacağı da rahatlıkla bu plan sayesinde öğrenilebilir. 

İmar Planı Türleri ve Gayrimenkul Alımındaki Önemi

Mevzii İmar Planı Nedir?

Mevzii planlar nazım planlar içerisinde önemli bir çeşit olarak yer alırlar. Eğer bir ilçe veya şehirde halihazırda bulunan mevcut nazım imar planı bölgenin ihtiyaçlarına cevap vermiyorsa, belirli bir değişim ve yenileme yapılması gerekliliği ortaya çıkar. Genellikle bölge nüfusu artış gösterirken bu artışa bağlı olarak yeni park alanları, yapı alanları, sosyal alanlar ve yollara ihtiyaç duyulur. Yeni yerleşim yerlerinin oluşturulması açısından da gerekli altyapı uygulamalarının nazım imar planına dahil edilmesi amacı ile mevzii imar planı oluşturulur.

Revizyon İmar Planı Nedir? 

Yine nazım imar planı içerisinde ayrı bir alan olarak kullanılan revizyon imar planı, mevcutta yer alan önceki imar çalışmalarının yenilenmesi mantığı ile uygulanan çalışmalardır. Çünkü birçok değişen sebep dolayısıyla bir kentteki imar planı artık ihtiyaçları karşılayamayabilir. Örneğin; yolların yetersiz gelmesi, yeşil alanların az olması veya kamu kurumları için yeterli alan bulunmaması durumunda revizyon imar planı çalışmaları ile yerinde değişiklik sağlanarak imar planı faydalı ve yeterli bir hale getirilebilir.

Meri İmar Planı Nedir? 

Gayrimenkul sektöründe genellikle tanımı yapılamayan konularda meri imar planı kuralları ön planda tutularak işlem gerçekleştirilir. Bu durum çok sık karşılaşılan bir kural olmak ile birlikte meri imar planı yürürlükte yer alan plan anlamına gelmektedir. Yine nazım planların bir alt çeşidi olmak ile birlikte aslında hazırlanmış nazım imar planının geçerlilikteki hali bu şekilde ifade edilir. Bu plan içerisinde konutlar, ticarethaneler, sanayi tesisleri, parklar veya okullar gibi tüm yapılar için gelecek nüfus planlamaları ve ihtiyaçlar da hesaba katılarak tüm altyapı ayrıntıları da dahil edilerek bir sonuç elde edilmiştir ve yürürlükte kullanım sürdürülmektedir. 

Ana plan uygulama çeşitlerinden biri olan mekansal strateji planı ise 1/250.000 ya da 1/500.000 gibi ölçekler arasında çok büyük haritalar ile hazırlanan ve genellikle bakanlık tarafından oluşturulan planlardır. Ayrıca çevre düzeni planı olarak ifade edilen başlıkta ise minimum bir şehrin sınırlarını göz önünde tutacak şekilde 1/50.000 ile 1/100.000 ölçekler aralığında yine Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yürütülecek çalışmalar için planlar hazırlanır. 

Bir kentte gayrimenkul yatırımcısı, inşaatçı veya halk için önemli olan nokta nazım imar planı olarak göz önünde tutulur. Nazım planlar içerisinde de bazen genellikle belediye tarafından kontrol edilen parselasyon imar planı, yeni yerleşim yerleri için ihtiyaç duyulan ilave imar planı veya turizm gibi ihtiyaçlar için oluşturulan özel imar planı yer alabilir. Bölgelerde özellikle gayrimenkul yatırımları için imar planı göz önünde tutularak doğru seçimler yapılabileceğinden profesyonel destek noktasında Premar Gayrimenkul Danışmanlığı olarak verdiğimiz hizmetlerden yararlanılabilir.

Sık Sorulan Sorular

İmar planı ne anlama gelir?

İmar planı, belediyeler ve yetkili kurumlarca yürütülen imar uygulamalarına dair bilgileri içeren planlara verilen isimdir.

İmar planını kim yapar?

İmar planlarını genel olarak belediyelerce hazırlanır. Ancak belediye ve mücavir alan sınırlarının dışındaki bölgelerde imar planları il idare kurulu tarafından düzenlenir ve valilikçe onaylanır.

İmar nedir kısaca?

İmar, belediye sınırları da dahil olmak üzere mücavir alanın dahil olduğu sınırları ifade eder. İmar planlarında arsanın ne amaçlarla kullanılabileceği ve arsanın şekli gösterilir. Teknik şartların kapsamı da imar planında gösterilir.

İmar planı kaç yıl geçerlidir?

İmar planlarının tatbik etmek üzere 5 yıllık bir program belediyeler tarafından hazırlanır. İmar planları 5 yıl boyunca geçerlidir.

İmar çıktıktan sonra ne yapılır?

Arsanın imar planı ortaya resmi olarak çıktıktan sonra arsa artık yapı projesi oluşturmaya hazırdır. Belge güncelliğini yitirmeden çalışmaların bitmesi gerekir.

Belediye imar planı ne zaman yürürlüğe girer?

Belediye imar planı, belediye meclisinde onaylandıktan sonra yürürlüğe girer. Planlar onay tarihinden itibaren bir süreyle ilan edilir.

Hazırlayan: Premar Akademi Eğitim Ekibi
Son Güncelleme: 09 Temmuz 2026
Editöryal Not: Bu içerik, gayrimenkul sektöründeki güncel mesleki ihtiyaçlar, saha deneyimi, etik danışmanlık ilkeleri ve resmi süreçlere dair farkındalık başlıkları dikkate alınarak hazırlanmıştır. Resmî belge, yetki ve mesleki yeterlilik süreçleri için güncel kurum duyurularının takip edilmesi önerilir.