Kentsel alanının içerisinde her yapı belirli bir misyona ve
kullanım özelliğine sahip olsa da bazı yapılar çok uzun süredir kullanılmayan,
sorunlu ve terk edilmiş bir hale gelebilmektedir. Temelinde bu tip yapılarda
ev, işletme, ticari alan, endüstriyel tesis gibi bir gayrimenkul türü olsa da
uzun yıllar kullanılmadığında artık metruk bina olarak da
nitelendirilebilmektedir.
Metruk Bina Ne Demek?
Metruk bina veya metruk yapılar gayrimenkul sahipleri
tarafından kullanılması tercih edilmeyen, çok uzun yıllar boyunca bakım
uygulanmamış, fiziksel anlamda artık çevre için risk oluşturabilen ve güvenlik
riski oluşturabilen yapılardır.
Metruk yapılar özellikle zaman içerisinde bakımsızlıktan dolayı güvenlik riskleri oluşturabilen ve suç ya da yasa dışı faaliyetler için çekici hale gelebilen yapılardır. Özellikle kent merkezlerinde bu tip yapılar bulunması, çevreye de zarar verirken, yıkılma riski bulunan ve halk sağlığına zarar veren yapılar yer alabilmektedir.
Metruk Bina Özellikleri
Metrik bina çevresinde yapı bulunabilecek veya bulunamayacak
şekilde bazen çok merkezi bazen şehir yaşamından uzakta bir bölgede yer
alabilir. Sahiplerinin uzun süre kullanmadığı, terk ettiği ve vasfını yitirmeye
başlamış bu tip yapılar aşağıda sayılabilecek belirli özellikleri gösterir.
- Sahipleri veya
hissedarları tarafından uzun süre ziyaret edilmeyen veya kullanılmayan
yapılardır.
- Yapılar uzun süre
onarımdan geçmemek ile birlikte deprem, sel veya diğer afetlerde hasar
aldıkça güvenlik riskleri artar.
- Birçok faktör nedeni ile
çökme ya da yıkılma riski bulundurabilir.
- Kirlilik, güvenlik
riskleri ve çevreye verdikleri zarar nedeni ile insan sağlığını da tehdit
edebilirler.
Metruk Arazi Ne Demektir?
Metruk kavramı sadece belirli yapılar ve binalar için değil terk edilmiş ve çok uzun yıllar boyunca hiçbir şekilde sahiplenilmemiş araziler için de metruk arazi şeklinde kullanılabilmektedir. Bu tip araziler çoğu zaman yapılaşma imkanı bulunsa da üzerinde inşa yapılmamış arazilerdir.
Metruk Bina Nasıl Tespit Edilir?
Kent sınırları içerisinde imar alanı dahilinde
metruk bina tespiti yapılması için yerel yönetimler sorumludur. Yerel
yönetimler her yıl belirli dönemlerde valilik, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ya
da diğer kurumlar eşliğinde kent sınırlarında inceleme gerçekleştirerek bu tip
yapıların belirlenmesini sağlar.
Metruk Bina Yönetmeliği Nedir?
Metruk Bina Yönetmeliği 3194 sayılı İmar Kanunu ve 5393 sayılı
Belediye Kanunu çerçevesinde belirtilmiş hükümler ile birlikte bu tip yapıların
tespit edilmesi, çevrelerinde güvenlik önleme alınması, mühürlenmesi, yıkım
işlemlerinin yapılması ve tahliyesi gibi sorumluluklar için geliştirilmiş bir
yönetmeliktir. Yönetmelikte verilen görevler belediyeler ve valilikler
tarafından üstlenilirken, yine bina sahipleri de belirli yükümlülüklere
sahiptir ve uygulanacak adımlar yönetmelikte belirtilmiştir.
Metruk Bina Yıkımı İçin Ne Yapılabilir?
Metruk bina çevresinde yaşayan halk, bölgedeki kamu kurumları, özel işletmeler veya yerel temsilciler bir metruk binanın yıkılarak güvenlik oluşturulabilmesi için bir dilekçe ile belediye veya ilgili kamu kurumuna başvurabilir. Dilekçe dahilinde binanın açık adresi, halihazırdaki durumu, çevreye verdikleri zararlar ve neden yıkılması gerektiği gibi açıklamalar bulunmalıdır.
Metruk Bina Nasıl Yıkılır?
Yönetmelik gereği risk faktörü ortaya koyan ve terk edilmiş
bir metruk binanın yıkımı için aşağıdaki adımlar izlenir.
- Yerel yönetimler taleplere
ve incelemelerine bağlı olarak denetim sonucunda metruk bina tespiti
sağlar ve rapor oluşturur.
- Tapu sicil kayıtlarına
göre binanın sahibi yer alıyorsa, durum bildirilirken, sahibi bulunmayan
binalarda yıkım işlemi başlatılır.
- Kamu düzeni ya da güvenlik
riskleri açısından tehlikeli binalar yetkili kurum tarafından direkt
olarak yıkım kararına tabi tutulabilir.
- Tüm işlemler sonrasında
belediye ya da valilik gereken izinler ile yıkımı başlatabilir.
Metruk Bina Yıkım Masrafını Kim Öder?
Yönetmelik gereği, metruk yapılarda yıkım ve güçlendirme
masrafları yapı sahiplerinden tahsil edilir.
Öncelikle metruk yapı sahibine yıkım veya güçlendirme gereği ile tebligat yapılır. Yapı sahibi gereken süre içinde adım atmadığında ise valilik veya belediye, yıkım veya güçlendirme işlemlerini gerçekleştirir. Masraflar ise harcananın %20 üzerinde olacak şekilde metruk yapı sahibinden tahsil edilir. Ancak yapı sahibi bir fakirlik belgesi ortaya koyabilirse, devlet bu masrafı tahsil etmekten vazgeçebilirken; riskli durumlarda mahkeme kararı dahi bulunmadan bina tahliyesi gerekebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Metruk bina ne demek?
Kent sınırları içerisinde terk edilmiş, kullanımdan düşmüş
ve artık ilgi gösterilmeyen bakımsız yapılara verilen isimdir.
Metruk bina kim tarafından tespit edilir?
Öncelikli olarak yerel yönetimler ve eş zamanlı valilikler
ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ekipleri tarafından tespit sağlanır.
Metruk bina nasıl yıkılır?
Çevreye zarar veren, insan sağlığını riski eden ve güvenlik
endişeleri oluşturan metruk bina ve yapılar yine çevreden gelen şikayetler veya
yapılan tespitler sonrasında gerekli duyduğunda yerel yönetimler veya valilik
tarafından alınan kararlar ile yıkılır.
