Çimentonun temelde su ve bazı katkı maddeleri ile karıştırılması sayesinde elde edilen beton, günümüzde kent yaşamındaki birçok yapının temel malzemesini oluşturur. Mimaride bu malzemenin kullanım türleri ve tarzları değişirken, örneğin; brüt beton en önemli mimari kavramlar arasında yer alır. Temiz ve dikkatli bir çalışma için pürüzsüz bir görüntü açısından yapılarda çok sık kullanılan bir ayrıntıdır.
Brüt Beton Nedir?
Temel olarak yapılarda mimari açıdan dekoratif bir mantık
ile kullanılan ve üzerinde sıva ihtiyacı bulunmayan beton cepheler brüt beton
şeklinde ifade edilir.
Beton bir yapı içerisinde çimento ve suyun temel karışımı
ile elde edilen en dayanıklı ve uzun ömürlü taşıyıcı malzemeler arasında yer
alır. Aynı zamanda günümüzün betonarme yapılarda dekoratif bir ayrıcalık
oluşturan beton, kullanım alanına göre değişen çeşitlere sahiptir. Ayrıca
üretim tekniklerine bağlı olarak da bu değişim ortaya çıkabilmektedir. Örneğin;
dekoratif amaç ile çok sık kullanılan brüt beton bir taşıyıcı yani kolon veya
kirişte direkt olarak yüzey için ya da dekoratif kaplama için tercih edilebilir.
Bu beton çeşidi kendi başına bir malzeme olarak ifade edilmek yerine mimari açıdan beton ile ilgili kullanılan bir kavramdır. Uygulanması için özel kalıplara ihtiyaç duyulurken, işçiliğin çok ince bir şekilde gerçekleştirilmesi ile dekoratif ve pürüzsüz bir görüntü ile ortaya koyulan bir kaplama çeşididir. Hatta yaygın bir şekilde kullanımı mimaride brütalizm olarak ifade edilen akımı ortaya çıkarmıştır. Bu akım 20. asrın başlarında şehirlerde özellikle II. Dünya Savaşı ardından yeniden imar sağlanırken, Avrupa'da gelişmiştir ve mimariyi brüt malzeme ile en ince yapıya kavuşturmayı hedeflemiştir.
Brüt Beton Ne İşe Yarar?
Estetik ve fonksiyonel bir yapı için kullanılan bu beton
çeşidi modern mimaride çok fazla karşılaşılan yapısı ile yapıya estetik
kazandırdığı gibi daha düşük maliyet ile mimari tamamlama, işlevsel kullanım
oluşturma ve daya dayanıklı cepheler için fayda oluşturmaktadır.
Brüt malzeme günümüzde çelik kalıplar gibi ayrıntılar
sayesinde taşıyıcılarda ve yapılarda hem iç hem dış düzeylerde
kullanılabilmektedir. İç mekanda da dekorasyona büyük bir katkı sağlarken,
temel avantajları arasında aşağıdaki ayrıntılardan bahsedilebilir.
- Estetik ve doğal bir
görünüm sağlar.
- Konutlarda yüksek
oranda çimento kullanımı ile dayanıklılığa katkı oluşturur.
- Yapılaşmanın daha hızlı
bir şekilde tamamlanmasına yardımcı olur.
- Maliyetlerin düşürülmesini ve üzerinde sıva ya da boya katmanı kullanılmadan dahi tasarruf elde edilmesini sağlayabilir.
Brüt Beton Astarı Nedir?
Halk arasında bekokontak olarak da adlandırılan bu astar,
sıva uygulanacak yüzeyde pürüzsüz bir yapı ile aderans yükseltilmesi için
kullanılan astar çeşididir.
Astar, mavi ya da yeşil gibi değişen renklerde üretimi yapılan ve genellikle kiriş, kolon ya da perde beton üzerinde sıva öncesi uygulanabilen bir astar türüdür. Bu uygulama özellikle sıva ile beton arasında daha güçlü bir kenetlenme oluşturmak için tercih edilirken, betonarme yapı üzerinde sıvanın düşmesini engeller. Ancak elbette beton yüzeylerde kullanılması tercih edildiği gibi sıvanın iyi bir şekilde yapıştırma oluşturmasının istendiği tuğla yüzeyler ya da diğer yüzeyler üzerinde de aderans yükseltilmesi için kullanılması imkanı bulunmaktadır.
Brüt Beton Astarı Ne İşe Yarar?
Astar yüzey üzerinde uygulanması ile birlikte daha
sonrasında yüzeye uygulanacak alçı, sıva veya boyanın daha kalıcı bir hale
gelmesini sağlar.
Değişen yüzeylerde kullanılabilecek bu beton astarının
özellikle brüt olarak isimlendirilmesinin nedeni dekoratif ve düşük maliyetli
bir yapı ile tıpkı brüt beton gibi avantaj ortaya koymasıdır. Uygulandığı
yüzeyde nem ve su gibi faktörlere karşı dayanıklılık oluştururken, yapıya hem
fonksiyonel hem de dekoratif bir kalite kazandırır. Özellikle yapıların iç ve
dış cephelerinde perde beton ya da duvarlar üzerinde yalıtım etkisini arttırmak
için tercih edilirken, iç yüzeylerde de alçının kolon, kiriş ya da duvarlarda
daha kalıcı olması için avantaj sağlar.
Yapılarda hem brüt beton kullanımı hem de benzer şekilde aynı isim verilen astarların kullanımı temel olarak dayanıklılığı arttırırken, sağladığı avantajlar ile birlikte bugün modern mimarinin öncelikleri arasında yer almayı başarmıştır. Mimari yapılarda günümüzde dış cepheden iç cephe uygulamalarına, kolon ve kiriş gibi yapısal elemanların oluşturulmasından, açık alanlarda bir havuz kenarı, bir bahçe duvarı ya da kent mobilyalarının tasarımına kadar birçok noktada yeri bulunmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Brüt beton farkı nedir?
Daha küçük tanecikli yapısı ile hazır betondan farklı bir
şekilde özellikle iç mekanlarda sıvasız kullanım gibi avantajlar ile
dekorasyona katkı sağlar.
Brüt beton depreme dayanıklı mıdır?
Normal betondan herhangi bir farkı bulunmadan deprem
dayanıklılıklarında bir kriter olarak göz önünde tutulmaz.
