Türkiye'nin 81 vilayetinde il merkezleri, merkez ilçeler, ilçeler ve beldeler gibi yaşam merkezlerinin her biri bir yerel yönetim yani belediye tarafından idare edilir. Her belediyenin de mülki olarak hizmet götürdüğü ve yönetimini gerçekleştirdiği sınırları belirlenmiş bir alanı bulunmaktadır. Bu alan içerisinde de bir nevi kırsal olarak da ifade edilen ve halen tam anlamıyla imar alarak gelişmemiş bölgeler yani mücavir alan gibi bölgeler bulunabilir.
Mücavir Alan Nedir?
Mücavir alan yerel yönetimlerin hali hazırda çizilmiş
sınırlarının dışında bulunan ve fakat ilerleyen vadede belediye hizmetlerinin
ulaşması planı bulunan bölge anlamına gelmektedir. Genellikle de belediyenin
ilerleyen dönemde hizmet verebileceği belde, arazi alanları ya da köyler
şeklinde ifade edilebilir.
Yerel yönetimler şehirlerin daha geniş bir yapıya uzanarak
imar alanlarının artış göstermesi için her zaman yeni planlamalar
gerçekleştirir. Çünkü günümüzde artan nüfus ile birlikte şehirler büyümekte ve
daha fazla yerleşim alanına ihtiyaç artış göstermektedir. Her belediye yasal
çerçevede belirlenmiş olan sorumluluk alanının ilerlemesi açısından da yeni
imar ve altyapı çalışmaları ile hizmet alanlarını büyütmektedir. Bu çalışmalar
sayesinde gelecek vadede hizmet ve şehir gelişiminin ulaşacağı alanlar mücavir
bölge anlamına gelir.
Genel çerçevede mücavir bölge, yerel yönetimin halihazırdaki sınırlarının dışında bulunur. Ancak ilerleyen vadede hizmet götürülmesi planlanan bölgedir. Genellikle de şehrin dış mahallelerini de aşan köyler ve imar almamış tarım arazilerinin bulunduğu bölgelerde yeni imar planları ve altyapı planlamaları belediyelerin bu alanları aktif bir hale getirmesini sağlar. Çünkü bu aktifleştirme ile birlikte şehir daha yeni yaşam merkezleri ve imar alanları elde ederken, bölgelerde kentleşme sağlanır ve bu tip kararlar belediye meclisleri tarafından alınır.
Köy Mücavir Alanı Ne Demek?
Köyler eğer büyükşehir sınırlarında bulunmuyorlarsa, kendi
içlerinde İl Özel İdaresi’ne bağlı bir yönetim yapısına sahip olurken, köyün
yerleşim alanının dış çevresinde yer alan ve ilerleyen vadede yerleşim
potansiyeli bulundurarak belediyelerin denetimi altında bulunan alanlar köy
mücavir alanı olarak ifade edilir.
Köylerdeki bu tip alanlar resmi anlamda belediye sınırlarının dışında bulunsa da yerel yönetimler bu tip bölgelerde de yeni imar düzenlemeleri oluşturabilir ve kentleşmeyi hızlandırmak için tarım dışı kullanıma açılması mümkün olan köye yakın konumdaki topraklar bu statüye alınarak kontrol edilebilir. Bu sayede kısa vadede belirlenen arazilerde hızlı bir altyapı yatırımı gerçekleştirilerek yapılaşmanın önünün açılması da mümkün hale gelir.
Mücavir Alana Ev Yapılır Mı?
Net bir şekilde bu tip belirlenmiş alanlarda ev inşaatı
yapılabileceği ifade edilebilse de belirli koşulların yerine getirilmesi ve
yerel yönetimlerden gerekli izinlerin alınması mecburiyeti bulunmaktadır.
Mücavir alan içerisinde bir konut inşaatı gerçekleştirmek için bireyin öncelikle yerel yönetimden izin alması gerekliliği yer alır. Çünkü yerel yönetim ilerleyen vadede henüz imar almamış bu bölgeler için bir iman planı oluşturabilir ve bölgenin imar planına göre yapının boyutu, tipi, kullanım amacı, kat sayısı gibi birçok ayrıntı belirlenebilir. Belediyeler bu tip alanlarda bir yapılaşma kuralı ve standart tespit ederken; bu standartlara mutlaka uyum sağlanması özellikle daha güvenilir ve sağlam yapılar ortaya koyulması ve aynı zamanda da bölgenin düzeninin bozulmaması için gereklidir.
Mücavir Alanda İnşaat Yapmak
Belediye sınırları dışında bulunan ancak belediyelerin imar
mevzuatı çerçevesinde kontrol ve sorumluluğu bulunan bu tip toprak parçalarında
inşaat gerçekleştirmek yine belediyenin belirlediği kurallara bağlı olarak
sağlanabilir. Konut veya ticari tipte mücavir
alanda inşaat yapmak mümkün olsa da öncelikle arsa sahibinin veya bu tip
bir arsayı değerlendirmek isteyen kişinin bölgeyi soruşturması, seçtiği
arazinin özelliklerini göz önünde bulundurması ve imar durumu ile gereken
koşulları araştırması önemlidir.
Mücavir bölge temel olarak aşağıdaki özelliklere sahip bir
toprak parçası anlamı oluşturmaktadır.
- Bu tip alanlar belediyenin
hizmet sınırları dışında bulunsa da kontrolleri yine belediyelere
aittir.
- İmar planı uygulama
sorumluluğu belediyeler üzerindedir.
- Sınırlı bir altyapı
hizmeti varsa da belediye kısa veya uzun vadede bölgeye hizmet getirme
hakkına sahiptir.
- Bahsedilen bu tip
alanlarda arsa, tarla, arazi veya hisse alıp satma hakkı her zaman
bulunmaktadır.
- Bölgedeki araziler tapulu
veya hazine arazisi ya da orman arazisi gibi tapusuz bir yapıya sahip
olabilir.
- Gelişime açık ve uygun
fiyatlı bu tip araziler özellikle yatırım için avantajlı
görülebilir.
Yerel yönetimler mücavir bölgeler dahilinde imar planı uygulama, yapı izni verme, altyapı çalışması gerçekleştirme ve kamulaştırma işlemlerini gerçekleştirme yetkisine sahiptir. Yatırımcı bu tip arazilerde arsa yatırımı veya imar planı alınması ile birlikte yapı inşaatı fırsatı elde edebilir. Ancak bu tip bir alan üzerinde konut veya ticari nitelikli bir inşaat gerçekleştirilmesi için mutlaka yerel yönetimin imar yönetmeliklerine göre yapı ruhsatı ve izinlerinin alınması ve kaçak yapılaşmadan uzak durularak hareket edilmesi gerekmektedir.
Mücavir Alan Dışı Ne Demek?
Mücavir alan ile birlikte ifade edildiği üzere bu alanlar
belediyenin yetki ve sorumluluğunda ancak sınırları dışında kalırken, bu tip
alanın dışında kalan bölgeler ise tamamen belediyelerin denetim ve imar
planlamasının dışında bulunan bölgelerdir.
Bugün büyük şehirlerde büyükşehir belediyeleri bütün
ilçelere bağlı kırsal mahallelerde yani köylerde dahi yönetim ve yetkiye sahip
olmak ile birlikte diğer şehirlerde merkez ilçe veya diğer ilçe belediyelerinin
mutlak bir şekilde yetki sınırları yer alır. Bu yetki sınırlarının dışında
bulunan köy veya kırsal yerleşim alanları mücavir alan dışı olarak ifade
edilir. Bu bölgelerde bazen tarım uygulamaları, bazen kırsal yerleşimler ve
bazen de hazine arazisi gibi araziler üzerinde intifa hakkı ile tarla kullanımı
gibi imkanlar bulunsa da belediyeler yerine bu noktalara altyapı hizmeti ve
imar planları il Özel İdaresi tarafından ulaştırılır.
Normal koşullarda belediyenin sınırları dışında bulunan ama yetkisinde yer alan mücavir bölgeler her dönem yeni bir plan ile imar ve altyapı alabilirken, mevzuat gereği bu tip alanın dışında kalan bölgelerde yapı inşaatı gibi işlemlerde prosedürler için İl Özel idare izni gerekliliği yer alır. Çünkü genellikle bu tip bölgeler il Özel İdare yani valilik kontrolünde yapılaşma sağlanabilen ve kullanılabilen bölgeler şeklinde ifade edilebilir.
Mücavir Alan Sorgulama Nasıl Yapılır?
Bir arazi üzerinde yapı planı veya yatırım planı
bulunduğunda arsanın durumunu öğrenmek için yerel yönetimlere başvurularak imar
durumu birimi üzerinden mücavir alan sorgulama yapılabilir.
Sorgulama işlemleri ile birlikte belediye sınırları
dahilinde bir araziden bahsediliyorsa bu arazinin mücavir bölgede bulunduğu, imar planı yer alıp
yer almadığı, inşaat izni verilip verilmeyeceği, inkişaf ya da meskun bir
sınırda bulunduğu gibi bilgiler imar durumu birimi üzerinde öğrenilebilir.
Sorgulama yerel yönetimlere bizzat başvuru ile yapılabileceği gibi yine
belediyelerin web sayfaları üzerinde de işlem yapılabilmektedir. Genellikle
bugün tüm belediyeler web sayfaları üzerinde e-imar sorgulama bölümü sunarken,
bu alanda kolaylıkla arazinin bilgilerinin girilmesi ile birlikte sorgulama
yapılabilir.
En kolay şekilde sorgulama açısından da özellikle e-devlet web sayfasını kullanması durumunda belediyelerin imar müdürlükleri üzerinden ve yine e-devlet üzerinde “İmar Durumu Sorgulama” veya “Tapu Bilgileri Sorgulama” sayfaları üzerinden işlem yapılabilir. Hatta Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından sunulan harita servisleri sayesinde de sorgulama yapılması mümkün olurken, en detaylı bilgiler bizzat belediye imar müdürlüğüne yapılan başvuru ile elde edilebilir. Bu sayede mücavir alan ile ilgili bilgi alınarak, yatırım veya yapılaşma için arazinin son hali ve ayrıntıları öğrenilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Mücavir alan ne demek?
İmar mevzuatı çerçevesinde belediyelerin sınırları dışında
bulunsa da sorumluluğu ve kontrolü yine belediyelerde olan arazilerdir.
Mücavir alan üzerinde ev yapılabilir mi?
Yerel yönetimlerin ortaya koyduğu imar planlarına ve
verdikleri izinlere göre bu tip bölgelerde de ev ve yapı inşaatı
uygundur.
Arazinin mücavir alan olup olmadığı nasıl öğrenilebilir?
İlgili belediyenin imar müdürlüğü üzerinden veya web sayfası
üzerinden imar sorgulama işlemi yapılabilir.
