Arazi, imar planı içerisine dahil olmamış ve arsa vasfına kavuşmamış olmak ile birlikte hayvancılık, tarım veya herhangi bir kullanım amacına sahip olmadan sınırları belirlenmiş bir toprak parçasıdır. Genellikle arazi yine gayrimenkul hukukunda mülkiyeti bulunabilen kamu arazisi veya şahıs arazisi şeklinde tescil edilebilse de bazı araziler metruk arazi olarak ifade edilebilir.
Metruk Arazi Ne Demektir?
Metruk arazi, şehir sınırları içerisinde veya kırsal alanda
herhangi bir amaca hizmet etmeyen, sahibi bulunmayan ve bakım görmeyecek
şekilde terk edilmiş toprak parçası anlamına gelmektedir.
Metruk arazi genellikle kentlerde imar alanları içerisinde görülebilse de çoğu zaman kırsal alanlarda yaygın bir şekilde görülebilir. Bu tür araziler çevre ve toplum açısından bazen sorun oluşturabilirken, bazen de ekonomik ve sosyal anlamda bazı koşullar nedeni ile terk edilmiş araziler olabilmektedir.
Metruk Arazi Özellikleri
Temel olarak metruk arazi terk edilmiş, herhangi bir kişi
tarafından sahiplenilmemiş veya sahibi bulunsa dahi çok uzun zamandır üzerinde
herhangi bir işlev gerçekleştirilmeden bakımsız bırakılmış bir arazidir. Bu tip
bir arazi temel olarak da aşağıdaki özellikleri gösterebilir.
- Metruk arazi, sosyal veya
ekonomik nedenler ile ya da doğal neden ile terk edilmiş olabilir.
- Genellikle bakımsız ve
çevre etkisi ile aşırı kirli ve verimsiz bir hale gelebilir.
- Üzerinde hiçbir yapı
bulunmadan işlevsiz bir şekilde görülebilir.
- Genellikle kırsal alanda bulunsa da bazen kenar mahallelerde veya şehir merkezlerinde de yer alabilir.
Metruk Arazi Nasıl Ortaya Çıkar?
Bir toprak parçasının metruk arazi haline gelebilmesine
neden olan faktörler arasında yasalar, endüstri faaliyetleri, aşırı şehirleşme,
yoğun göç, ekonomi veya doğal afetler bulunabilir.
Bazen bir deprem ya da yangın arazilerin metruk hale
gelmesine neden olabilir. Şehirlerde aşırı şekilde görülen kentleşme ve
endüstriyel faaliyetler bazı arazileri metruk hale getirebilir. Ekonomik
anlamda mülk sahiplerinin arazi ile ilgilenememesi de araziyi metruk hale
getirebilirken, yine yoğun göç özellikle kırsal alanda arazilerin metruk hale
gelmesine ya da imar planı değişikliği veya mülkiyet anlaşmazlıkları da yasal
anlamda metruk arazi oluşmasına neden olabilir.
Metruk Arazi Riskleri Nelerdir?
Metruk arazi bulunduğu çevrede sosyal, ekonomik ve insan
sağlığı açısından belirli riskler oluşturabilmektedir.
Metruk arazinin çevresinde oluşturabileceği riskler
aşağıdaki şekilde de sayılabilir.
- Sağlık açısından bu tür
araziler üzerinde zamanla haşere ve böcek türemesi ve çöp birikmesi nedeni
ile risk oluşturabilir.
- Ülke ekonomisi açısından
çevrede bulunan yapıların da değerini düşürürken, yerel ekonomiye olumsuz
bir durum katabilir.
- Güvenlik endişeleri
açısından metruk arazi suç faaliyetleri ve yasa dışı eylemler için açık
bir alan sağlayabilir.
- Sosyal çerçevede ise metruk arazi çevredeki yapıların ve aktif arazilerin arasındaki boşluk nedeni ile insanların birbirinden uzaklaşmasına ve yaşam alanlarının estetik kayba uğramasına neden olabilir.
Metruk Arazi Çözüm Yolları Nelerdir?
Sağlığa, ekonomiye, çevreye ve topluma zarar verebilecek
riskli toprak parçaları olduğu için bu açıdan imar düzenlemesi, yasal düzenleme
veya çevresel önlemler ile çözüm elde edilmesi mümkün olabilmektedir.
Özellikle bu tip arazilerin bulunduğu bölgelerde toplumun
bilinçlendirilmesi ve arazinin temiz ve kullanılabilir hale getirilmesi
sağlanmalıdır. Herhangi bir önlem alınamayan arazilerde çevre koruma ile
birlikte arazinin kirletilmemesi ve sosyal anlamda olumsuz etki sağlamaması
üzerinde durulmalıdır.
Devlet yasal bir düzenleme ile metruk arazilerde hukuki bir
altyapı sayesinde yeni bir mülkiyet veya kullanım oluşturabilir. Ayrıca
sahipleri ile iletişime geçilmesi veya kamulaştırma ile park, spor alanı veya
toplu konut gibi
faaliyetler için kullanılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Metruk arazi ne demektir?
Metruk arazi çevrede uzun süre sahiplenilmemiş veya
sahipleri tarafından kullanılmamak kaydı ile birlikte uzun süre bakım ve işlem
yapılmamış arazilerdir.
Metruk arazi nerede olabilir?
Bu tip terk edilmiş araziler şehir merkezlerinde dahi
görülebileceği gibi genellikle kırsal alanlarda çok sık görülen arazilerdir.
Metruk arazi kime aittir?
Metruk arazi bazen kamuya ait bazen özel mülkiyette
bulunabilen arazi türüdür. Köy arazileri, yerel yönetime ait araziler veya
şahısların mülkiyetinde bulunan araziler bu özellikleri gösterebilir.
Metruk arazi kullanılabilir mi?
Uzun süre sahipsiz kalmış bu tür araziler kamu yararına
yerel yönetimler tarafından veya yasalar ile dönüşüm açısından
kullanılabileceği gibi çevre sakinleri tarafından da temiz tutularak çevreye
zarar vermeyecek faaliyetler için kullanılabilir.
